Блиската соработка помеѓу финансиските регулатори игра значајна улога во зачувувањето на финансиската стабилност, особено земајќи ги предвид глобалните неизвесности и ризици. Со постојан координиран надзор и навремена размена на информации, регулаторите можат подобро да ги предвидат и да се справат со потенцијалните предизвици за финансискиот систем. Таквата соработка обезбедува ефективно спроведување на макропрудентните мерки, ја зајакнува отпорноста и придонесува за одржлив економски раст. Ова беше посочено на средбата помеѓу гувернерката на Народната банка, Анита Ангеловска-Бежоска и новоназначената претседателка на Советот на експерти на Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО), Ели Дракуловска, која воедно е и нов член на Комитетот за финансиска стабилност.
На средбата беа разгледани сегашните параметри во банкарскиот и осигурителниот сектор, при што беше заклучено дека податоците покажуваат стабилност во двата сектора, што, пак, придонесува кон општата финансиска стабилност. Гувернерката на Народната банка, Ангеловска-Бежоска, истакна дека во изминатите години, и покрај предизвиците коишто произлегоа од повеќето кризи, банкарскиот сектор обезбеди солидна кредитна поддршка за домаќинствата и компаниите, поддржана од солидниот раст на депозитите, и тоа пред сѐ во домашна валута и на подолги рокови. Ваквите позитивни промени во билансите на банките беа проследени и со постојано зајакнување на солвентноста и ликвидноста на банките, при задржување на квалитетот на кредитното портфолио.
Ели Дракуловска, претседателка на Советот на експерти на АСО, пак, истакна дека соработката меѓу регулаторите во финансискиот сектор е особено важна за успешно и сеопфатно заедничко делување коешто е предуслов за остварување и задржување на финансиската стабилност. Притоа, АСО како регулатор на осигурителниот пазар во рамките на своите надлежности постојано и целосно е посветен на подобрување на амбиентот за работа и законските рамки заради внесување новини во осигурителната индустрија за зголемување на бруто полисираната премија и вложувањата во осигурителниот сектор.
Од 2020 година, преку потпишување на Меморандумот за соработка, беше формиран Комитетот за финансиска стабилност во кој учествуваа сите тела надлежни за супервизија и надзор на одделните сегменти од финансискиот систем (Народната банка, Министерството за финансии, Комисијата за хартии од вредност (КХВ), Агенцијата за супервизија на капитално финансирано пензиско осигурување (МАПАС) и Агенцијата за супервизија на осигурувањето (АСО)). Од 2022 година, со носењето на Законот за финансиска стабилност, Комитетот за финансиска стабилност правно се врамува, како меѓуинституционално тело одговорно за следење на спроведувањето на макропрудентната политика во земјава и за координација на активностите при идентификувањето и следењето на системските ризици во одделните сегменти од финансискиот систем и на финансискиот систем во целина при преземањето макропрудентни мерки и подготовката и управувањето со финансиска криза.
Советот на експерти (СнЕ) како раководно тело на Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО), го претставуваат:
Почитувани, врз основа на клучните принципи на Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО) за транспарентно и отчетно известување, ја информирање јавноста дека на 12 декември годинава истече мандатот на два члена на раководниот орган на АСО, а воедно во истиот ден републичкото Собрание констатира прекин на мандат на останатите три члена на раководниот орган односно на Советот на експерти (СнЕ). За конституирањето на новиот состав на огранот на управување односно Советот на експерти (СнЕ) навремено ќе ја иноформираме јавноста.
Агенција за супервизија на осигурување
Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО) во рамки на своите континуирани активности за зголемување на јавната свест за потребата и значењето на финансиската писменост за осигурувањето меѓу младата популација и годинава додели награди и признанија на ученици за најкреативни творби со кои се отсликува значењето на осигурувањето.
По тој повод денеска во АСО гостуваа средношколци кои беа автори на есеи со најкреативни пораки кои го отсликуваат значењето на осигурувањето. На работилницата што ја посветивме на значењето на финансиската писменост во областа на осигурувањето со нив и нивните наставници разговаравме за нивното искуство и потребата за осигурувањето, како и за вклученоста на осигурувањето во образовниот процес.
Разменивме искуства и идеи за подобрување на ефектите од кампањите за финансиска едукација кои АСО редовно ги прави за подигање на свесноста за потребата од осигурување.
Воедно со учениците од кои поголем дел ќе бидат идни студенти разговараме и за нивните идни планови и за перспективите што ги нуди образованието и вработувањето во Македонија.
Со овој настан АСО ги заврши активностите по повод „Деновите на финансиска писменост“, а воедно успешно го реализираше 13 по ред Конкурс за избор на теми по повод 1 ноември – денот на осигурувањето. На темите „Осигурувањето ме заштитува од ризици“ , „Моја инвестиција – полиса за осигурување“ и „Животот е полн со изненадувања, осигурувањето е моја финансиска сигурност“ годинава АСО доби повеќе од 150 цртежи, песни и есеи од ученици на возраст од 6 до 17 години од неколку десетици основни и средни школи од повеќе градови и населени места ширум земјава.
На конкурсот беа наградени вкупно 9 творби (по три за есеј, песна и цртеж), а беа доделени 44 пофалници на талентирани ученици. За наставниците ментори на учениците беа доделени 32 благодарници.
АСО во рамки на своите активности по повод Деновите на финансиска писменост во ноември посетува училишта во кои преку соодветни форми на интерактивна комуникација едуцира ученици за значењето на осигурувањето, учествува на ТВ емисија од едукативен формат и публикува содржини на социјалните мрежи со изразена едукативна компонента за атрубитите на осигурителните производи и за заштитата на правата на осигурениците.
АСО пружа можност за едукативни посети и интерактивни предавање за сите училиште на теми од областа на финансиска едукација во осигурувањето, а податоците се достапни на веб страницата на АСО.
Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО) е независно регулаторно тело кое го регулира пазарот за осигурување, врши надзор над работата на осигурителните субјекти, се грижи за заштита на правата на осигурениците и придонесува за финансиска едукација и вклученост на населението.
И покрај повеќето кризи стабилноста на финансискиот систем е задржана, а ризиците останаа на умерено ниво. Минатата година финансиските институции работеа во поповолен макроамбиент и остварија солидни резултати и продлабочена финансиска интермедијација. Но сепак, и натаму постојат ризици и неизвесности главно поврзани со надворешното окружување и влијанието на геополитичките превирања и геоекономската фрагментација. Ова се дел од констатациите од денешната седница на Комитетот за финансиска стабилност (КФС), којшто се одржа во Народната банка.
Со седницата претседаваше гувернерката на Народната банка, Анита Ангеловска-Бежоска, а учествуваа и министерката за финансии, Гордана Димитриеска Кочоска, претседателката на Комисијата за хартии од вредност (КХВ), Нора Алити, претседателот на Советот на експерти на Агенцијата за супервизија на капитално финансирано пензиско осигурување (МАПАС), Максуд Али и претседателот на Советот на експерти на Агенцијата за супервизија на осигурувањето (АСО), Крсте Шајноски. На седницата беше разгледан Извештајот за финансиска стабилност во 2023 година, при што беше истакнато дека билансите на домаќинствата и на корпоративниот сектор се со солиден капацитет, што обезбедува отпорност на шоковите и на затегнатите услови на финансирање. Сепак, со оглед на растот на задолженоста има потреба од натамошна внимателност и од страна на финансиските институции и од страна на финансиските регулатори при водењето на макропрудентните политики на, како поддршка за одржувањето на финансиската стабилност и во следниот период.
Говорејќи за банкарскиот сектор, Ангеловска-Бежоска посочи дека и минатата година адекватноста на капиталот продолжи да се зајакнува што е предуслов за повисок кредитен раст, но и за поголема отпорност на банкарскиот сектор од кризи. Ова е резултат и на внимателното однесување на самите банки, но и на регулаторните мерки во услови на позитивни финансиски резултати во работењето. Со тоа беше остварено и натамошно приближување кон стапката на адекватност на капиталот во ЕУ, која е повисока од нашата. Квалитетот на кредитно портфолио на банкарскиот систем се задржа на ниво кое е подобро во споредба со преткризниот период. Како резултат на добрата билансна позиција на банкарскиот систем продолжи да забрзува и кредитниот раст за поддршка на компаниите и граѓаните. Сепак, со оглед на присутните ризици, потребно е внимателно следење на состојбите и натамошно градење на отпорноста на банкарскиот систем.
„Комитетот за финансиска стабилност во нов состав, којшто ги опфаќа членовите од Министерството за финансии, и натаму ќе игра значајна улога во одржувањето на финансиската стабилност во земјата. Комитетот за финансиска стабилност ќе постапува во согласност со законските одредби и ќе ги утврдува и ќе ги следи системските ризици во одделните сегменти од финансискиот систем со цел надлежните органи да преземаат макропрудентни мерки заради одржување на финансиската стабилност во земјава, којашто e потврдена со презентираниот извештај“, рече министерката за финансии.
„Останувајќи доследни во спроведувањето на јавните овластувања, Комисијата за хартии од вредност продолжува да врши надзор и да го регулира пазарот на капитал, да ги мониторира и да ги превенира потенцијалните пазарни ризици и да ја обезбедува стабилноста на пазарот на капитал. Свесноста дека финансиските институции не делуваат во институционален вакуум, а притоа имајќи ги предвид растечките ризици кои произлегуваат од зголемената зависност на финансиските институции од дигитални технологии, во иднина се повеќе треба да се посветиме на важноста на дигиталната отпорност за критичната пазарна инфраструктура како основа за стабилноста на пазарот на капитал и на финансискиот систем во целина“, истакна претседателката на Комисијата за хартии од вредност (КХВ), Нора Алити.
Претседателот на Советот на експерти на МАПАС, Максуд Али, истакна дека МАПАС обезбедува постојано функционирање, развој и унапредување на вториот и третиот столб, транспарентост и ефикасна супервизија на вториот по големина сегмент во финансискиот сектор во земјава. МАПАС внимателно ги следи состојбите во капитално финасираното пензиско осигурување и потенцијалните ризици во вториот и третиот столб, воопшто, и секако со посебен акцент на глобалните состојби и реагирањето на пензиските друштва во однос на нивните инвестициски стратегии и тактики со цел остварување на највисок принос, единствено во полза на членовите на пензиските фондови. Тој истакна и дека Агенцијата како регулатор и супервизор посветено работи и кон промоција на пензискиот систем и финансиската писменост и инклузија за развивање на свеста на јавноста и соработува со институциите вклучени во пензиското осигурување и релевантните институции од финансиската област за остварување на својата мисија – заштита на интересите на членовите на пензиските фондови и поттикнување на развојот на капитално финансираното пензиско осигурување заради посигурни пензионерски денови.
Претседателот на Советот на експерти на Агенцијата за супервизија на осигурувањето (АСО), Крсте Шајноски, посочи дека осигурителниот пазар во првите девет месеци годинава бележи интензивен раст на вложувањата во осигурување и умерено зголемување на исплатените штети покриени со осигурување. Вкупниот износ на вложувања во осигурителни производи надминува 12 милијарди денари. За истиот период граѓани, компании и институции од друштвата за осигурување наплатиле над 4 милијарди денари за осигурани штети. Сите друштва за осигурување во целост ги исполнуваат законски пропишаните барања и располагаат со доволно средства за покривање на техничките односно математичките резерви.
На седницата беше истакнато дека финансиските регулатори ќе продолжат со натамошно координирано следење на состојбите и навремена размена на сите релевантни информации и дека се подготвени да реагираат соодветно на случувањата, секој во рамките на надлежностите на својот мандат. Сите регулатори на финансискиот систем имаат доволно инструменти што може да ги користат доколку е неопходно, со што се гарантира дека финансиската стабилност ќе биде задржана и во следниот период.
